نحوه انتخاب اینورتر مناسب برای موتور

انتخاب اینورتر مناسب مسئله مهمی است؛ زیرا یکی از شایع‌ترین علت خرابی اینورتر عدم انتخاب اصولی و صحیح آن است. در شرایط کنونی و با توجه به افزایش قیمت اینورتر، دیگر روش‌های سنتی، تجربی و آزمون و خطا به صرفه نیست. پیروی از اصول علمی شما را از دردسرهای قابل پیشبینی حاصل از انتخاب اشتباه درایو کنترل دور بر حذر می‌دارد.

بیشتر بدانید: اینورتر چیست ؟

هدف ما در این مقاله صرفا یادآوری نکات اساسی است که سازندگان اینورتر در مشخصات فنی دستگاه‌های ساخت خود به آن تاکید کرده‌اند. متاسفانه بسیاری از افراد غیر متخصص با بی‌توجهی به آنها اقدام به خرید غیر اصولی درایو می‌کنند. در ادامه ما شما را با ‌مهم‌ترین پارامترها در نحوه انتخاب اینورتر برای موتور آشنا می‌کنیم.

انتخاب اینورتر مناسب موتور فقط با توجه به توان الکتروموتور انجام نمی‌شود. برای انتخاب صحیح درایو باید عواملی مانند جریان نامی موتور، ولتاژ و فرکانس کاری، نوع بار، گشتاور موردنیاز، شرایط راه‌اندازی، ظرفیت اضافه‌بار و شرایط محیطی محل نصب نیز بررسی شود. به همین دلیل ممکن است دو موتور با توان یکسان، به دلیل تفاوت در جریان نامی یا نوع کاربری، به اینورترهای متفاوتی نیاز داشته باشند. در این راهنما مهم‌ترین معیارهای انتخاب اینورتر مناسب برای موتور را بررسی می‌کنیم تا بتوانید بر اساس اطلاعات پلاک موتور و شرایط کاری، درایو مناسب را انتخاب کنید.

عوامل مهم برای انتخاب درایو اینورتر

• نوع موتور
• پارامترهای پلاک موتور
• نوع کاربری و بار موتور
• مشخصات شبکه برق در دسترس
• شرایط محیطی و محل نصب
• مد های کنترلی
• امکانات جانبی مورد نیاز
• ابعاد
• کیفیت ساخت
• استانداردها
• قیمت

پارامتر های پلاک موتور در انتخاب اینورتر مناسب

عموما در صنعت ابتدا موتور تهیه می‌شود و بعد از آن به سراغ خرید درایو می‌روند. هر موتور دارای یک پلاک است که حاوی مشخصات آن است. با استفاده از اطلاعات پلاک موتور میتوان نیمی از مسیر انتخاب اینورتر را طی نمود که تاثیر گذارترین این پارامترها عبارت است از:

پلاک موتور را چگونه برای انتخاب اینورتر بخوانیم؟

برای انتخاب اینورتر بر اساس پلاک موتور، ابتدا اطلاعات درج‌شده روی پلاک الکتروموتور را بررسی کنید. مهم‌ترین مشخصات شامل توان موتور بر حسب kW یا HP، ولتاژ نامی، جریان نامی، فرکانس، سرعت چرخش و نوع اتصال سیم‌پیچ است. در موتورهای سه‌فاز معمولاً ولتاژهای 230/400 یا 400/690 ولت و فرکانس 50 هرتز روی پلاک درج می‌شود. جریان نامی موتور یکی از مهم‌ترین اطلاعات برای انتخاب نهایی اینورتر است؛ زیرا جریان خروجی مداوم درایو باید بتواند جریان موردنیاز موتور را تأمین کند. همچنین نوع اتصال ستاره یا مثلث باید با ولتاژ کاری موتور و مشخصات اینورتر هماهنگ باشد.

توان موتور

توان موتور با واحد اسب بخار HP و کیلووات KW برروی موتور هک شده‌ است. توان درایو انتخابی نباید کمتر از این توان در نظر گرفته شود و در شرایطی با توجه به حداکثر جریان موتور و سرعت موتور می‌بایست بالاتر هم انتخاب شود.

این جدول یک راهنمای اولیه است و انتخاب نهایی اینورتر باید بر اساس جریان نامی موتور، نوع بار و مشخصات فنی سازنده انجام شود.

انتخاب اینورتر براساس جریان موتور

حداکثر جریان موتور یا FLA اشاره به ماکزیمم جریانی است که موتور از شبکه برق دریافت می‌کند؛ بنابراین عدد جریان موتور را با میزان حداکثر جریان خروجی اینورتر مقایسه کنید.

در انتخاب توان اینورتر، جریان موتور مهم‌تر از توان موتور است. برای موتورهای با توان یکسان ولی با سرعت متفاوت، جریان FLA هم متفاوت است؛ بنابراین توان اینورتر مناسب این موتورها نباید یکسان باشد. برای مثال، ممکن است دو الکتروموتور توان یکسانی داشته باشند اما به دلیل تفاوت در سرعت، ولتاژ، راندمان یا شرایط کاری، جریان نامی متفاوتی داشته باشند. بنابراین انتخاب اینورتر فقط بر اساس کیلووات موتور همیشه کافی نیست و بررسی جریان نامی موتور می‌تواند به انتخاب دقیق‌تر درایو کمک کند.

فرکانس موتور

بسیاری از موتورهای سرعت بالا مانند اسپیندل موتورها، فرکانس کاری بالایی دارند. برای انتخاب اینورتر برای این مصارف حتما به حداکثر فرکانس خروجی اینورتر توجه کنید.

ولتاژ کاری موتور

عموما موتورها بصورت تکفاز یا سه فاز هستند. خروجی اینورترها سه فاز است و برای راه اندازی الکتروموتورهای سه فاز طراحی شده‌اند، اگر چه در برخی اینورترهای جدید امکان راه‌اندازی موتورهای تکفاز هم فراهم شده‌است.

توجه به ولتاژ و نوع سربندی موتور در انتخاب درایو مناسب موثر است، عموما ولتاژ موتورها 220 / 380  ولت یا 380/ 660 ولت است.

مطلب مرتبط: آموزش موتورهای الکتریکی

نوع کاربری و بار الکتروموتور در انتخاب اینورتر مناسب

کاربرد الکتروموتور و نوع بار موتور از مهم‌ترین عوامل در انتخاب درایو است. اینرسی، اصطکاک و جاذبه در به حرکت درآمدن بار موتور موثر است. به طور کلی بار موتورها به دو دسته گشتاور ثابت و گشتاور متغییر تقسیم می‌شود.

گشتاور ثابت

همواره موتور در هر سرعتی نیاز به یک گشتاور ثابت دارد. در واقع سرعت از گشتاور مستقل است و در هنگام راه اندازی با سرعت پایین هم نیازمند گشتاور کامل است. در صورتی که موتور دارای بار گشتاور ثابت باشد؛ مانند آسانسور یا جرثقیل، باید اینورتر قدرتمند با مد کاری وکتور انتخاب شود.

گشتاور متغییر

گشتاور متغییر باری است که متناسب با سرعت تغییر می‌کند و این دو پارامتر وابسته به هم هستند. فن و پمپ جزء این دسته قرار می‌گیرند. در زمان راه اندازی با سرعت پایین نیاز به گشتاور زیادی ندارند و با افزایش سرعت باید گشتاور اعمالی به موتور بیشتر شود. برای کنترل موتور با گشتاور ثابت از اینورترهای جنرال با مد کاری V/F استفاده می‌شود.

شبکه برق در دسترس؛ عاملی کلیدی در انتخاب اینورتر سه فاز و یا تک فاز

دسترسی به برق تکفاز یا سه فاز برای انتخاب AC درایو را بررسی نمایید. سه فاز بودن موتور دلیلی برای انتخاب اینورتر ورودی سه فاز نیست. در صورتی‌که در کارگاه یا محل نصب موتور دسترسی به برق سه فاز 380 ولت نداشته باشید، اینورتر ورودی تک فاز با ولتاژ تکفاز 220 ولت می‌تواند گزینه مناسبی باشد. تاکید می‌شود که در صورت انتخاب اینورتر ورودی تک فاز از ولتاژ کاری موتور اطمینان حاصل کنید (موتور 220 /380ولت باشد).

محل نصب و شرایط محیطی؛ عاملی تاثیر گذار در انتخاب اینورتر

عوامل محیطی و جغرافیایی برای انتخاب اینورتر مهم است. نوع سیستم خنک‌کننده درایو و درجه حفاظت IP باید متناسب با شرایط محیطی در نظر گرفته شود.

قابلیت‌های ارتباطی و شبکه در اینورتر

قابلیت‌های ارتباطی اینورتر در پروژه‌هایی که نیاز به کنترل و مانیتورینگ از طریق PLC، HMI یا سیستم‌های کنترل مرکزی دارند، اهمیت زیادی پیدا می‌کند. برخی درایوها از پروتکل‌ها و رابط‌های ارتباطی مانند RS-485 و Modbus پشتیبانی می‌کنند و امکان تبادل اطلاعات با تجهیزات دیگر را فراهم می‌سازند. هنگام انتخاب درایو، بهتر است نوع شبکه صنعتی موردنیاز، پروتکل ارتباطی، امکان اتصال به سیستم کنترل و تعداد تجهیزات قابل ارتباط با اینورتر را بررسی کنید. وجود این قابلیت‌ها می‌تواند کنترل، تنظیم پارامترها و نظارت بر عملکرد موتور را در سیستم‌های اتوماسیون صنعتی ساده‌تر کند.

کیفیت ساخت و استانداردهای اینورتر

کیفیت ساخت و برخورداری از استانداردهای معتبر از عوامل مهم در انتخاب یک اینورتر مناسب برای استفاده‌های صنعتی است. کیفیت قطعات داخلی، سیستم خنک‌کننده، مدارهای حفاظتی و توانایی درایو برای کارکرد مداوم می‌تواند بر طول عمر و پایداری عملکرد آن تأثیر بگذارد. همچنین هنگام خرید اینورتر بهتر است مشخصات فنی و استانداردهای محصول، سطح حفاظت بدنه، محدوده دمای کاری و میزان مقاومت آن در برابر شرایط محیطی بررسی شود. انتخاب یک اینورتر با کیفیت ساخت مناسب و مشخصات فنی متناسب با شرایط پروژه، می‌تواند احتمال خرابی و توقف ناگهانی سیستم را کاهش داده و عملکرد مطمئن‌تری را در طول زمان فراهم کند.